DOLAR 16,7056
EURO 17,5124
ALTIN 970,419
BIST 2405,36
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Bursa °C

İttihat ve Terakki’nin Kurucusu İbrahim Temo

13.10.2020
A+
A-

Kimler gelip geçti Bursa’dan? Anibal’dan tutun Sezar’a kadar. Nice hükümdarlar, nice beyler, nice paşalar, nice mollalar, vezirler, şeyhülislamlar. Nice seyyahın-yazarın yolu Bursa’ya düştü. Bunların kimisi kısa süre Bursa’da kaldı, kimisi uzun süre. Kimisi ömrünü Bursa’da tamamladı.
İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kuran idealist devrimci İbrahim Temo’nun yolu iki kez Bursa’ya düşmüştür. Ziyaretlerinden birinde Balıkesir’e de gitmiştir.
Osmanlıcılık idealine inanmış bir aydın olan Temo, cemiyetin kuruluşundan altı yıl sonra II. Abdülhamid’in baskısından kaçıp Romanya’ya gitmiş; orada Jön Türk hareketinin Rumeli teşkilatını kurmuştur. Meşrutiyet öncesinde Romanya’da Jön Türk hareketini yaymaya çalışırken ülkedeki Arnavut örgütlerini Başkim adı altında birleştirdi. Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’a döndüğünde ise kuruluş hedefinden uzaklaştığını düşündüğü İttihat yönetimine karşı Osmanlı Demokrat Fırkasını kurarak muhalefet etti ve nihayet 1911’de bir daha dönmemek üzere Romanya’ya yerleşti
İbrahim Temo, 22 Mart 1865’te Manastır vilâyeti Ohri kazasının Struga kasabasında doğdu. Asıl adı İbrâhim Edhem olup babası, tüccar Murad Bey’dir. Daha sonra soyadı haline gelen Temo lakabı kendisine arkadaşları tarafından takılmıştır. Arnavut asıllı Osmanlı siyasetçi, doktor. Hem Osmanlı’da hem Arnavutluk’ta hem de Romanya’da siyasi ve tıbbi faaliyetlerde bulunmuş önemli bir siyasî kişiliktir.
İbrâhim Edhem ilk tahsilini struga’da yaptı. Türkçe, biraz Fransızca ve Arapça öğrendikten sonra İstanbul’a gitti (1884). İki yıl Ahırkapı’daki Tıp İdadisinde, üç yıl da Kuleli Askeri Tıbbiye İdadisinde okudu, ardından Mekteb-i Tıbbiyye-i Şâhane’ye kaydoldu (1888).
Öğrencilik yıllarında İstanbul’da gizli faaliyet gösteren Arnavut gruplarıyla temasa geçti. Şemseddin Sami ve Naim Fraşıri gibi Arnavut liderlerin yanı sıra Makedonya’da Arnavutlarla beraber Yunan aleyhtarı propaganda yapan Koço-Ulah (Aromenis) hareketi liderlerinden Apostol Margarit ile de bağlantı kurdu. Mekteb-i Tıbbiye çevresinde yaygın olan Darwinist ve biyolojik materyalist hareketlerden ve yönetim aleyhtarı cereyandan etkilenen Temo, daha geniş siyasî örgütlenme hareketlerinde önemli rol oynadı.
İbrahim Temo, kendisi gibi Mekteb-i Tıbbiyede öğrenci olan arkadaşları Diyarbakırlı İshak Sükûtî, Çerkez Mehmed Reşid ve Arapkirli Abdullah Cevdet ile birlikte gizli İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti’ni kurdu (Mayıs 1889). Daha sonra Osmanlı İttihat ve Terakkî Cemiyeti adını alacak olan bu cemiyetin bir numaralı üyesi oldu. Mekteb-i Tıbbiyede ders programlarını protesto için gerçekleştirilen öğrenci direnişine öncülük etti. İbrahim Temo, cemiyetin kuruluşunu şöyle anlatır: İbrahim Temo’nun ağzından İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kuruluş öyküsü şöyle: “Sarayburnu’nda, eski mektebi tıbbiyei askeriyede bir teneffüs saati esnasında Hilali Ahmer barakaları karşısındaki ağaçlar altında elimde kitap dolaşırken, İshak Sukûti yanıma sokuldu, yeni bir şeyler olup olmadığını sordu.
Ben- Gel arkadaş, düşündüklerimi sana biraz anlatayım. Aziz vatanın bugünkü durumu ve idare tarzıyla yok olup gideceğini biliyoruz. Bu hususta her vakit heman her serbest saatlerimizde birbirimizle dertleşip duruyoruz; fakat bu tehlikenin giderilmesi için bir çare düşünüp bulamıyoruz. Bence böyle kuru mülahazalar ve mütalealarda dert yanacağımıza, faaliyet geçmek lazımdır.
İshak- Ne gibi faaliyete?
Ben- Bir cemiyet halinde çalışmakla.
İshak- Güzel ama sen kime itimat edip te böyle tehlikeli bir işe teşebbüs etmemizi düşünüyorsun?
Ben- Evvela sen, bir; (Koğuştan çıkıp bize doğru gelen yamalı suratlı) Mehmed Reşid’i göstererek, bu da iki, olduk üç. İşte cemiyet başladı demektir!
Mehmed Reşid’i işaret ettik yanımıza çağırdık. Fikrimizi açtık. Bu sıra, o zamanlar sofu olan Abdullah Cevdet ikindi namazını kılarak mektebin camisinden çıkıp yanımıza gelince: alınız bir de dördüncü dedim.
Mehmed Resid- Kardeşim, teklifinize itiraz değil, teşekkür ederim. Lakin tıbbiyeli bu dört genç ne yapabilir? Koca bir gizli cemiyet nasıl teşekkül edebilir? Bu koca şeytani istidatla nasıl boğuşabiliriz? Hayal ile uğraşmayalım; bunun başka bir yolunu bulalım, dedi.
Mehmet Reşit
Ben-Arkadaşlar, Türkiyemizin başına belâ kesilerek, Yunanistanın İstiklalini kazandıran “Etniki Eterya” komitesini teşkil edenler kimlerdi bilir misiniz? Rusyanın Odessa şehrinde, ticaretle meşgul bir meyhaneci ve bir bakkal çırağı ile amcası zengin bir tüccarın yeğeni üç rum çırağı idi. Tekâmül etmemiş bu cahil gençler pek az zaman içinde buna, bu büyük emellerine kısa zamanda muvaffak oldukları halde, bizim gibi yüksek tahsil görmüş, dünyanın iyisini görüp çıkmış dört tıbbiyeli niçin muvaffak olamasınlar… Dört el birbirine kavuştu. Bu ahdi misak 1305 (1889) senesi bir mayıs gününe tesadüf etmiş ve cemiyet kurulmuştur. (İttihad ve Terakki Anıları, s, 13-14-15)
Temo, bir yandan da popüler dergilerden Musavver Cihan’da makaleler yayımladı. Yaz tatilini geçirmek üzere gittiği Ohri’de bir ihbar üzerine tutuklanarak İstanbul’a getirildi. Yıldız Sarayı’nda özel bir komisyon tarafından sorgulandıktan sonra (17 Temmuz 1890) serbest bırakıldı. Yüzbaşı rütbesiyle Mekteb-i Tıbbiyeden mezun olup (1892) Haydarpaşa Hastanesi’nde göz hastalıkları ihtisasına başladı (1893).

DEVAMI YARIN

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

sikiş porno sex porno seyret porno porno izle hack forum